Deze tips zijn speciaal voor docenten geschreven. Die kunnen het zelfvertrouwen van een leerling in de klas met ADHD breken of maken. Docenten onderkennen vaak wat professionele therapeuten niet zien: er is niet slechts één ADHD-syndroom.

ADHD komt zelden alleen, veelal is er sprake van comorbiditeit met ander leer- of gedragsproblemen.

Het gedrag van een leerling met ADHD is onvoorspelbaar, een succesvolle aanpak vereist veel inzet van de docenten.

De effectiviteit van de aanpak is in belangrijke mate afhankelijk van de kennis en de volharding van de school en de individuele docenten.

De tips zijn bedoeld voor docenten van kinderen van alle leeftijden, de toepasbaarheid kan aldus variëren van leeftijd tot leeftijd,.

De verbindende elementen zijn: structuur, opvoeding en aanmoediging.


1- IS ER SPRAKE VAN ADHD

Overtuig u dat u echt te maken heeft met ADHD.

De diagnose ADHD wordt niet gesteld door ouders en/of docenten maar door GGZ-psychologen, psychotherapeuten en klinisch (neuro-)psychologen in samenwerking met kinderartsen en/of kinderpsychiaters, de laatste twee mogen de definitieve diagnose stellen en een behandeling starten.

Overtuig u dat er geen sprake is van visuele of auditieve beperkingen of andere medische oorzaken die het gedrag zouden kunnen verklaren.

De verantwoordelijkheid ligt bij de ouders, niet bij de docenten, maar deze kunnen de ouders wel aar mogelijk ondersteunen.


2- OVERLEG

Meerdere kinderen met ADHD in de klas kan zeer vermoeiend zijn voor docenten.

Overleg met ADHD specialisten als u een probleem ondervindt.

Vraag ook uw collega’s om advies en hulp.


3- UW GRENZEN

Ken uw grenzen en wees niet bang om hulp te vragen aan collega docenten en specialisten op het gebied van ADHD.


4- BETREK DE LEERLING IN DE AANPAK

Vraag de leerling wat voor hem/haar zou helpen zich beter te kunnen handhaven in de klas.

Kinderen met ADHD zijn vaak zeer intuïtief, en kunnen vaak uitstekend vertellen hoe zij het beste
kunnen leren.

Hou er rekening mee dat ADHD-leerlingen vaak terughoudend in hun ideeën zijn, omdat die nogal excentrisch kunnen overkomen.

Onderzoek samen met de ADHD-leerling wat voor deze de beste methode is om te leren.

Het is verbazingwekkend hoe vaak hun mening in de wind wordt geslagen.

Overtuig u er vooral bij oudere kinderen van dat ze weten wat ADHD is.


5- LEREN EN EMOTIE

Besteed aandacht aan het emotionele gedeelte van het leerproces.

Emoties en gevoelens zijn primair in het leren (Damasio, 1998; Nelissen, 2008; Slurink, 2014). In de loop van de evolutie zijn er emoties ontwikkeld die prikkelen tot leergedrag.

Leerlingen moeten leren als prettig ervaren, aanmoedigingen in plaats van expliciet wijzen op fouten of frustraties bij de leerling en gezonde opwinding in plaats van verveling of angst zullen de ADHD-leerling zeker helpen.

6- STRUCTUUR

Denk er aan dat de leerling met ADHD een gestructureerde omgeving nodig heeft om zich innerlijk te structureren.

Zij kunnen dat niet alleen ze hebben veel voordeel van een prikbord, een lijst of een agenda, omdat ze zich anders snel verliezen in wat ze aan het doen zijn.

Zij hebben herinneringen nodig, zij hebben planning nodig, zij hebben herhaling nodig.


7- AFSPRAKEN

Maak duidelijke afspraken.

Schrijf de gemaakte afspraken op en houdt ze in het zicht. De ADHD-leerling heeft er baat bij als deze weten wat er van ze wordt verwacht.


8- HERHALING

Herhaal aanwijzingen zo vaak als nodig.

Schrijf ze op en praat herhaaldelijk door.

Leerlingen met ADHD moeten zaken vaker horen dan slechts een keer.

 

9- OOGCONTACT

Maak frequent oogcontact. Daarmee kun je een ADHD-kind “terughalen” naar de realiteit en uit een dagdroom. Vraag aandacht door het stellen van een vraag of laat de leerling een vraag stellen. Ook een stille wenk kan behulpzaam zijn.


10- PLAATS IS DE KLAS

Zet de ADHD-leerling voor in de klas zo dicht mogelijk bij uw bureau. Dat beperkt het mijmeren en zorgt ervoor dat de ADHD-leerling minder prikkels uit de groep te verwerken krijgt.


11- GRENZEN STELLEN

Het duidelijk stellen van grenzen is beperkend en niet bestraffend, blijf de grenzen voorspelbaar, prompt en volledig aangeven.

Ga niet mee in vervelende discussies, rechtvaardig of niet, dergelijke lange discussies leveren juist vervreemding op. Schroom niet om indien nodig maatregelen te nemen.


12- WEES VOORSPELBAAR

Wees in uw rooster zo voorspelbaar als mogelijk. Plak het op het bord of op de bank van de ADHD-leerling en verwijs er regelmatig naar.

Als er aanpassingen worden gemaakt, zoals juist de interessantste leraren doen, waarschuw dan vaak en bereid de ADHD-leerling goed voor.

Voorkom dat ze hun oriëntatie verliezen door duidelijk aan te geven wat en wanneer het gaat gebeuren, en herinner ze er voorafgaand herhaaldelijk aan.


13- ASSISTEER BIJ HET EIGEN ROOSTER

Help de kinderen met het maken van hun eigen roosters, dat voorkomt talmen bij de ADHD-leerling.


14- ELIMINEER OF VERMINDER PROEFWERKEN

Er is niet veel educatief voordeel te behalen met proefwerken en zij geven de ADHD-leerling zeker niet de mogelijkheid om zich positief te profileren.

 

15- ONTSPANNING

Creëer tijd voor ontspanning, laat de ADHD-leerling even ontsnappen uit de klas, Dat kan in de regels van de klas ingebouwd worden.

Beter dat de ADHD-leerling even de klas uit is dan het te “verliezen”, daarbij leert het zo het belangrijke werktuig van “zelfkennis”.

 

16- WERK AAN KWALITEIT VAN HUISWERK

Werk aan kwaliteit. Laat kwaliteit prevaleren boven de kwantiteit van het huiswerk. ADHD-leerlingen hebben vaak minder huiswerk nodig. Het is van belang dat ze de kernzaken leren, daar dienen ze dan wel toe in staat worden gesteld.

Voorkom dat ze onder sneeuwen door meer huiswerk op te geven dan ze aan kunnen.

 

17- VOLGEN VAN DE VOORTGANG

Bekijk samen de gemaakte vooruitgang, ADHD-leerlingen hebben veel profijt van frequenter terugkoppeling. Zij blijven er door op de rails.

Laat ze weten wat er van hen verwacht wordt. Complimenteer de ADHD-leerling met behaalde successen, dat enthousiasmeert hen en er daarbij gaat een bemoedigende werking van uit.

 

18- VELE KLEINE EEN GROTE

Verdeel grote opdrachten in kleinere happen, dat is een cruciale leertechniek bij ADHD-leerlingen.

Grote taken overweldigen de ADHD-leerling, het zadelt hen op met een emotionele voor hen onneembaar lijkende barrière.

Door werkopdrachten in kleinere parten te verdelen worden dergelijke emoties voorkomen. Kinderen kunnen in het algemeen meer dan ze denken, door brokjes kan het kind bewijzen dat ze het ook kan.

 

19- WEES SPEELS

Wees speels, maak plezier en doe onconventioneel. ADHD-leerlingen houden van spelen, het helpt hen zich te concentreren.

Hun behandeling kan voor hen al zo vervelend zijn: structuur, schema’s, lijsten en regels. Dat hoeft echter niet in te houden dat u als docent een vervelend persoon bent, of dat u in een vervelende klas zit.

Af en toe een beetje gek doen zal veel helpen.


20- VOORKOM OVERPRIKKELING

Voorkom overprikkeling, laat de ketel niet overkoken. U moet in staat zijn de overhitting snel weg te nemen bij de ADHD-leerling.


21- ONDERSTREEP SUCCES

Onderstreep succes zo veel mogelijk. ADHD-leerlingen ervaren al zo vaak falen, geef ze hun succesmomenten. Ze hebben alle positieve steun nodig die ze krijgen kunnen.

Ze hebben lof nodig ze bloeien er van op, dat kan niet vaak genoeg gezegd worden.

Zonder verdorren ze, het meest trieste aan ADHD is niet ADHD zelf, maar de vernietigende invloed die secundaire effecten kunnen hebben op het zelfvertrouwen.


22- LEER ZE EZELSBRUGGETJES

Onthouden is vaak een probleem bij ADHD-leerlingen. Leer ze ezelsbruggetjes om beter te onthouden. Zij hebben vaak problemen met het “actieve werk geheugen”.

Rijtjes, codes, ritmes etc. kunnen veel helpen.


23- GEBRUIK SAMENVATTINGEN

Leer ze samenvatten en onderstrepen. Deze technieken komen niet vanzelf en vooral niet bij ADHD-leerlingen.

Samenvattingen geven vorm en structuur aan wat er geleerd is en wat er geleerd gaat worden.


24- OPSCHRIJVEN

Aangezien ADHD-leerlingen vaak meer visueel ingesteld zijn dan andere kinderen is het aan te bevelen op te schrijven wat mondeling wordt overgebracht, of zeg het twee keer.

Kondig aan wat je wil gaan zeggen en herhaal het dan nogmaals.


25- VEREENVOUDIG VOORSCHRIFTEN

Vereenvoudig voorschriften, keuzes en schema’s. Hoe simpeler het voorschrift, hoe duidelijker het overkomt.

Gebruik kleurrijke taal, net als kleurcodering houdt het de aandacht vast.


26- TERUGKOPPELING

Omdat ADHD-leerlingen slechte zelfkennis hebben is terugkoppeling van significant belang.

Zij weten vaak niet hoe ze ergens in verzeild zijn geraakt en hoe ze zich gedragen.

Vraag ze constructief: weet je wat je aan doen bent, of net gedaan hebt.... weet je hoe je dat ook anders had kunnen zeggen.... Waarom denk je dat andere meisje boos keek toen je dat zei....

Het verdiept de zelfkennis!


27- DUIDELIJKE VERWACHTINGEN

Maak de verwachtingen duidelijk.

 

28- BELONINGSSYSTEEM

Punten geven is een mogelijkheid om een beloningssysteem te gebruiken om gedragsverandering te bewerkstelligen.

De ADHD-leerlingen zijn daar erg gevoelig voor, het zijn echte ondernemers.


29- SOCIAAL FUNCTIONEREN

Probeer terughoudend advies te geven als de ADHD-leerling moeite heeft om sociaal te functioneren, lichaamstaal te doorgronden, of bijvoorbeeld de toon van een stem juist te interpreteren.

Zeg: laat eerst de ander uitpraten voordat jij je verhaal vertelt.... of kijk naar die ander als hij je wat zegt...

Veel kinderen met ADHD worden beschouwd als egoïstisch of onverschillig, terwijl ze alleen niet hebben geleerd hoe te reageren. Bij deze kinderen komt het niet vanzelf uit de lucht vallen.


30- PROEFWERK VAARDIGHEID

Leer proefwerk vaardigheden.


31- MOTIVEER SPEELS

Maak overal een spel van dat motiveert.


32- SPLITS GROEPEN

Splits duo’s en trio’s, of zelfs hele groepen als het niet klikt. Vaak wordt het heel wat passen en meten.


33- CONTACTARM

Wees alert op contactloosheid. Deze kinderen willen contact en hebben het nodig. Zo lang als ze geëngageerd zijn, zijn ze gemotiveerd, zo niet schakelen ze uit.


34- VERANTWOORDELIJKHEDEN

Wijs ze indien mogelijk verantwoordelijkheid toe. Laat ze zelf een methode ontwikkelen wat er mee moet in de tas moet, of laat ze jou om hulp vragen voordat je het ze uitlegt.


35- THUIS-SCHOOL-THUIS SCHRIFT

Gebruik een agenda en een thuis-school-thuis schrift. Dit bevordert de communicatie tussen de ouders en de leraar.

Het voorkomt crisis-bijeenkomsten. Het geeft ook die broodnodige terugkoppeling dat deze kinderen zo nodig hebben.


36- VOORTGANGSRAPPORTAGE

Gebruik dagelijkse voortgangsrapportages. Het kind geeft dat aan de ouders, of indien het kind ouder is, lees het hem voor. Ze zijn niet bedoeld als disciplinaire maatregel, maar als informatie en aanmoediging.


37- WEKKERS EN PIEPERS

Wekkers en piepers kunnen helpen bij het zelf scannen. Als een kind bijv. niet weet of hij zijn medicijnen heeft genomen dan kan een piephorloge heel handig zijn. Dan hoeft de leraar daar ook niet aan te denken. Of bijvoorbeeld bij tijdens het leren weet het kind precies “waar de tijd blijft”.


38- TIJD

Geef ook de tijd aan die niet ingeroosterd is. Ze moeten dat van te voren weten, zodat ze er van binnen op voorbereid zijn. Krijgen ze plotseling vrije tijd dan kan dat leiden tot overprikkeling.


39- PRIJS, BEVESTIG EN BEMOEDIG

Prijs, bevestig, bemoedig en reik geestelijke voedingsstof aan.


40- LEER NOTITIES MAKEN

Stel aan oudere kinderen voor dat ze notities voor zich zelf schrijven zodat ze onthouden wat ze wilden vragen. Hierdoor luisteren ze beter.


41- SCHRIJVEN

Schrijven is vaak moeilijk voor deze kinderen. Ontwikkel alternatieven, typen, tekstverwerkers of mondelinge proefwerken.


42- PAK DE AANDACHT

Wees net een dirigent voordat u begint. Pak de aandacht van de klas voordat u begint.


43- STUDIE BUDDY

Als het mogelijk is, regel dan voor studenten een telefonisch bereikbare “studie buddy” bij elk project.


44- VOORKOM STIGMATISERING

Geef uitleg aangaande ADHD aan de rest van de klas uit en normaliseer de behandeling die het kind ontvangt ter voorkoming van stigmatisering.


45- ONTMOET DE OUDERS

Ontmoet de ouders zo veel mogelijk. Vermijd zoveel mogelijk om alleen maar bij elkaar te komen indien er sprake is van een crisis.


46- HARDOP LEZEN

Moedig hardop lezen thuis aan. Hardop lezen in de klas indien zoveel als mogelijk. Maak gebruik van het verhalen vertellen. Help het kind om de behendigheid op te bouwen om bij het onderwerp te blijven.


47- HERHAALDELIJK HERHALEN

Herhaal, herhaal, herhaal!


48- LICHAAMSBEWEGING

Moedig lichaamsbeweging aan, vooral krachtige inspannende lichaamsbeweging. Het doet overtollige energie wegvloeien. Het helpt te concentreren en het stimuleert hormonen en neurotransmitters. Benadruk dat lichaamsbeweging plezier in teamsport en in individuele sport.


49- STRESS

Bij oudere kinderen is “stress-voorbereiding” voorafgaand aan wat komen gaat een heel nuttige zaak. Hoe beter het kind weet wat er bediscussieerd zal worden op die bepaalde dag, hoe beter zal de leerstof in de klas behapt worden.


50- VOORKOM DE VLAM IN DE PAN

Pas altijd op voor de vlam in de pan. ADHD-leerlingen zijn getalenteerder en begaafder dan ze lijken. Ze zitten vol creativiteit, spel, spontaniteit, en een goede spirit. Ze neigen zich terug te trekken, en springen altijd voorwaarts. Ze zijn ruimgeestig en blij als ze kunnen helpen.

Normaliter “hebben ze iets” dat ze boven het gemiddelde uit tilt. Denk eraan er woedt een kakofonie, waaruit de mooiste symfonie geschreven kan worden.
Share on Facebook!Share on Twitter!g+